الشيخ محمد آصف المحسني
11
رنگارنگ يا كشكول درويشى (فارسى)
ولى بحث در مصاديق اين صفات است ؛ « 1 » مانند « رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ » ، « وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً » ، و « غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ » ، « وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ » ، « و غضب عليهم » ، « ما أَسْخَطَ اللَّهَ » ، « أَنْ سَخِطَ اللَّهُ » ، « أَرادَ اللَّهُ » ، « يُرِيدُ اللَّهُ » ، « أَرَدْناهُ » ، « نُرِيدُ » و . . . بلى ما از مفاهيم رضا و سخط و غضب و اراده و كراهت در مورد خود تصوراتى داريمكه نمىشود در مورد خداوند آن ها را معتقد شويم ، اراده در مودر ما انسان ها قصد است و قصد از جمله صفات نفسانى ما است ، خداوندكه نفس و روح ندارد چگونه قصد را به او نسبت دهيم . ولى اين الفاظ را بدون نص معتبر تأويل هم نمىبريمكه تأويل مذكور جايز نيست ؛ مثلًا « رضا » و « غضب » و « سخط » را به عقاب و عذاب معنا نمىكنيم ، ولى مطابق أحاديث معتبرة السند اراده حق را به « إعمال قدرت » و « ايجاد » تفسير مىكنيم و سند روايتىكه رضاى حق را به ثواب او تفسيركرده معتبر نيست . خلاصه كه علم به معناى اين صفات را به خداوند ارجاع مىدهيم كه از متشابهات است ، و همچنين الفاظىكه دلالت بر جسمانيت مىكند به ظاهر متشابه آنها معتقد نمىشويمكه خلاف عقل است ، ولى دست را به قدرت هم تفسير نمىكنيمكه تأويل ناجايز است ، و مقصود خداوند را به علم خداوند ارجاع مى دهيم . رحمت رحمانيه و رحمت رحيميه فى تفسير القمى عن الباقر والصادق والكاظم والرضاء عليهم السلام بأسانيده : « والرحمن بجميع خلقه والرحيم بالمؤمنين خاصة . » ( تفسير البرهان ج 1 / 105 ، طبعة البيروت ، 1419 ق . )
--> ( 1 ) - اين بحث در مورد الفاظ فيزيكى نيز مىآيد مانند : « يُرِيدُ اللَّهُ » ، « يَداهُ مَبْسُوطَتانِ » ، « تَجْرِي بِأَعْيُنِنا » ، « وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا » ، « السميع و البصير » ، « ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ » و . . .